Nuachtlitir #31: Iúil 2015

Cuir aithne ar ár múinteoirí 2: Róisín Adams


Tá Róisín Adams ag teagasc le Gaelchultúr ó mhí Dheireadh Fómhair 2014. Bíonn sí ag múineadh ar na gnáthchúrsaí teanga, mar aon leis an Teastas sa Ghaeilge Ghairmiúil agus an Dianchúrsa Ullmhúcháin i gCruinneas na Gaeilge. Nuair nach mbíonn Róisín ag múineadh le Gaelchultúr bíonn sí ag teagasc i gColáiste Phádraig, Droim Conrach, nó i mbun taighde. Labhair Nuachtlitir Ghaelchultúir léi le déanaí le tuilleadh a fháil amach fúithi.


Inis dúinn fút féin.
Is as Port Laoise dom ó dhúchas, agus is ansin a fuair mé mo chuid bunscolaíochta agus meánscolaíochta. Ní bhíodh mórán Gaeilge againn sa bhaile, ach tá Gaeilge líofa ag mo mháthair agus tá meon an-dearfach ag mo thuismitheoirí i leith na teanga. Bhí go leor múinteoirí spreagúla agam freisin, a chothaigh grá ionam don Ghaeilge. Bhog mé go Baile Átha Cliath tar éis na hArdteiste, chun bunchéim a dhéanamh sa Ghaeilge agus sa Bhéarla i gColáiste na Tríonóide. Bhain mé an-taitneamh as an tréimhse a chaith mé i mbun na céime – bhí mé an-ghníomhach sa Chumann Gaelach sa choláiste, agus rinne mé go leor cairde ansin a bhfuilim mór leo fós. Nuair a chríochnaigh mé an bhunchéim, d’fhan mé san ollscoil agus thosaigh mé ar dhochtúireacht láithreach bonn i Roinn na Gaeilge, ag breathnú ar fhorbairt litríocht Ghaeilge na n-óg idir 1926 agus 1967. Chaith mé trí bliana ag obair ar an tráchtas sin, ansin bliain eile ag fanacht ar an viva agus ag déanamh ceartúchán, agus fuair mé réidh leis sa deireadh cúpla seachtain ó shin.


Cén chaoi ar thosaigh tú ag múineadh Gaeilge do dhaoine fásta?
Cuireann Roinn na Gaeilge i gColáiste na Tríonóide ranganna saor in aisce ar fáil d’eachtrannaigh atá sa choláiste ar feadh téarma nó dhó ar Erasmus, agus nuair a thosaigh mé ar an dochtúireacht iarradh orm na ranganna sin a mhúineadh. Caithfidh mé a admháil go raibh sé deacair go leor ar dtús, agus nár thaitin sé liom an oiread sin. Ní raibh taithí ar bith agam ar an múinteoireacht ag an am sin, agus cé gur tugadh go leor leabhar dom le húsáid mar acmhainní teagaisc, ní raibh curaclam ar leith ann don chúrsa agus bhíodh orm an-chuid ama a chaitheamh ag pleanáil gach ranga. De réir mar a chuaigh mé i dtaithí ar an teagasc, áfach, thosaigh mé ag baint an-taitneamh as.


Agus mé sa tríú bliain den dochtúireacht bhí deis agam rang gramadaí a dhéanamh le lucht na chéad bhliana ar feadh téarma amháin, agus thaitin sé sin go mór liom. Bhí an-spéis agam riamh i ngramadach na Gaeilge, agus bainim taitneamh ar leith as a bheith ag míniú rialacha casta gramadaí. Bhí mé an-sásta, mar sin, nuair a d’iarr Gaelchultúr orm na seisiúin lae den Dianchúrsa Ullmhúcháin i gCruinneas na Gaeilge a mhúineadh an samhradh seo. Rinne mé féin an cúrsa sin nuair a bhí mé sa chéad bhliain den dochtúireacht, agus chuaigh sé go mór chun sochair do mo chuid cruinnis. Cé go bhfuil cuid mhaith den chúrsa sin ar líne, tá rud éigin an-luachmhar ag baint leis na seisiúin lae mar bíonn deis ag na mic léinn ceisteanna casta gramadaí a phlé leis an múinteoir, agus lena chéile, agus sílim go gcabhraíonn sé sin go mór leo agus iad ag iarraidh rialacha áirithe a thuiscint, agus cuimhneamh orthu!


An raibh aon rud eile ar siúl agat i mbliana, seachas a bheith ag obair le Gaelchultúr?
Bhí bliain an-ghnóthach agam ó leag mé an chéad chóip den tráchtas dochtúireachta isteach i mí Mheán Fómhair, cé go raibh sé i gceist agam sos éigin a thógáil. Chaith mé tamall ag obair sa Siopa Leabhar ar Shráid Fhearchair, bhí mé ag teagasc i gColáiste Phádraig, Droim Conrach le linn na bliana acadúla agus táim ag obair ar thionscadal taighde leis an gComhairle Náisiúnta Curaclaim agus Measúnachta le cúig mhí anuas. Anuas air sin, táim ar choiste an Chumainn Éireannaigh um Staidéar ar Litríocht na nÓg, agus bím ag scríobh léirmheasanna ar leabhair do pháistí.


Céard a dhéanann tú nuair a bhíonn am saor agat?
Ní bhíonn an oiread sin am saor agam, le fírinne, ach nuair a bhíonn is maith liom am a chaitheamh le mo chairde nó le mo mhuintir. Rugadh iníon do mo dheirfiúr anuraidh, an chéad pháiste sa ghlúin nua, agus caithim an-chuid ama léise. Is léitheoir craosach mé freisin – is aoibhinn liom leabhair fantaisíochta, go háirithe.


An bhfuil aon phleananna agat don samhradh?
Níl mórán. Beidh mé ag dul go dtí an Fhrainc go luath, ach ní bheidh mé ann ach ar feadh cúig lá. Níor thóg mé mórán laethanta saoire agus mé i mbun na dochtúireachta, agus táim ábhairín as cleachtadh ar mo scíth a ligean!