Nuachtlitir #33: Eanáir 2016

Amhrán na míosa


Is é sprioc na rannóige seo, “Amhrán na Míosa”, ná léitheoirí Nuachtlitir Ghaelchultúir a spreagadh le hamhráin Ghaeilge a fhoghlaim agus a chanadh. Cuirtear na liricí ar fáil i gcás gach amhráin, mar aon le haistriúchán Béarla agus nasc chuig físeán den amhrán ar YouTube.


Is é an t-amhrán atá againn daoibh an mhí seo ná “Casadh an tSúgáin”, amhrán atá i mbéal an phobail faoi láthair toisc gur chan Iarla Ó Lionáird leagan álainn de sa scannán Brooklyn (2015). An leagan atá againn daoibh, is le The Bothy Band é, agus rinneadh é a thaifeadadh beo sna 1970idí. Tá sé le fáil ar an albam After Hours (Live in Paris) (1979).


Baineann scéal an amhráin seo le fear atá i ngrá le bean óg a bhfuil cónaí uirthi lena máthair. Tá an fear ar cuairt sa teach, agus tá an mháthair ag iarraidh fáil réidh leis. Cuireann sí ag casadh an tsúgáin é, is é sin ag déanamh rópa as tuí, agus caithfidh sé cúlú agus cúlú go dtí go gcúlaíonn sé amach as an teach agus druideann an mháthair an doras ina dhiaidh. Is féidir leat éisteacht le Joe Éinniú ag caint faoin scéal sin anseo.




Agus rinne mise cleas i dtigh Mhac Uí Dhomhnaill aréir,I performed a trick in Ó Domhnaill’s house last night,
Is an tarna cleas i dteach an ósta lena thaobh, And the second trick in the inn beside it,
An tríú cleas níorbh fhearr domh bheith cur le mo scéal, I’d prefer not to add the third trick to my story,
Is a mhinicí bean a gcaithfeá an dúthracht mhaith léi.And often it takes effort to seduce a woman.

Is a Rí na bhfeart cad a chas ins an dúiche seo mé,O Almighty God, what brought me to this place,
Gur mó cailín deas a gheobhainn i mo dhúthaigín beag féin, When there are many nice girls that I could get in my own little homeplace,
Nó gur casadh mé isteach mar a raibh searc is grá
geal mo chléibh,
Until I went into where my own true love was,
Is chuir an tseanbhean amach mé ag casadh an tsúgáinín féir. And the old woman sent me out, twisting the straw
rope.

CurfáChorus
Má bhíonn tú liúm, bí liúm a stóirín mo chroí, If you’ll be with me, be with me, o my love,
Má bhíonn tú liúm, bí liúm os comhair an tsaoil, If you’ll with me, be with me before the whole world,
Má bhíonn tú liúm, bí liúm gach orlach ded’ chroí, If you’ll be with me, be with me with every inch of your heart,
Is é mo lom go fann nach liúm Dé Domhnaigh thú mar mhnaoi. Alas that you aren’t by my side on Sunday as my wife.

Tá mo cheannsa liath le bliain is ní le críonnacht é,My head has been grey for a year, but it’s not caused by old age,
Ní bheathaíonn briathra na bráithre pé sa domhan scéal é, Fair words butter no parsnips, anyway,
Is táimse i do dhiaidh le bliain is gan fáil agam ort féin,And I’ve been after you for a year without getting you,
Is gur geall le fia mé ar shliabh go mbeadh gáir chon ’na dhiaidh. I’m like a deer on a mountain who can hear the baying of pursuing hounds.

CurfáChorus

Agus threabhfainn, d’fhuirsfinn, chuirfinn an síol ins a’ chré,And I would plough, harrow and plant seed in the soil,
Agus sheolfainn na gamhna ar an tamhnach is fearr a bhfaighidís féar,And I would send the calves up the mountains to get the best grass,
Do chuirfinn crú faoin each is mire shiúil riamh ar féar, I would shoe the most spirited steed that ever walked on grass,
Is ná héalódh bean le fear ná ndéanfadh sin féin.And a woman shouldn't run away with a man who couldn’t do that much.

CurfáChorus