Nuachtlitir #46: Meán Fómhair 2019

An Teastas sa Ghaeilge Ghairmiúil san Oifig Náisiúnta um Sheirbhísí Comhroinnte


Reáchtáil an Oifig Náisiúnta um Sheirbhísí Comhroinnte (ONSC) dhá leibhéal den Teastas sa Ghaeilge Ghairmiúil (TGG) ní ba luaithe i mbliana. Labhair Nuachtlitir Ghaelchultúir le Rachel Fitzgerald, Comhairleoir Acmhainní Daonna leis an ONSC. Rinne Rachel Leibhéal 3 den TGG. Labhraíomar freisin le Caoimhe Madill, Oifigeach Foghlama agus Forbartha leis an ONSC. Bhí Caoimhe ar dhuine de na daoine a d’eagraigh an cúrsa san eagraíocht agus ghlac sí páirt sna ranganna mar mhac léinn freisin agus, dála Rachel, rinne sí Leibhéal 3.



Rachel Fitzgerald, Comhairleoir Acmhainní Daonna leis an ONSC




Inis dúinn faoi do thaithí ag foghlaim na Gaeilge go dtí seo.
Is breá liom an teanga! B’aoibhinn liom an Ghaeilge nuair a bhí mé ar scoil ach ní raibh an deis agam í a fhoghlaim ó d’fhág mé (fadó fadó!). Tá an Ghaeilge ag m’fhear céile agus – le tamall anuas – ag mo chlann, ach dá mhéad a gheall mé go dtosóinn ag labhairt i nGaeilge le mo pháistí nuair a bhí siad beag, is amhlaidh nár tharla sé.


Shílfeá go mbeadh sé éasca do dhuine an Ghaeilge a fhoghlaim, agus líofacht bainte amach ag nócha faoin gcéad dá teaghlach! Dar liom, áfach, nach mór cur chuige struchtúrtha a bheith agat freisin agus teanga á foghlaim agat.



Cén fáth ar chinn tú ar an TGG a dhéanamh?
Tá líne fóin agus foireann i mo rannóg, an ONSC, atá tiomnaithe don Ghaeilge agus tharraing sé seo m’aird nuair a chuaigh mé isteach sa státseirbhís den chéad uair. Bhí a fhios agam nach raibh caighdeán Gaeilge agam a ligfeadh dom a bheith páirteach san fhoireann seo; mar sin, shocraigh mé an spéis a bhí agam sa teanga a athmhúscailt. Tá sé an-éasca leis an ONSC fáil amach faoi chúrsaí agus iarratas a chur isteach orthu agus níorbh fhada go raibh mé ag freastal ar agallamh a raibh sé mar sprioc leis mé a chur sa leibhéal ab oiriúnaí den chúrsa.


Bhí ríméad orm nuair a tairgeadh áit ar Leibhéal 3 den chúrsa dom.



Cén chaoi ar bhraith tú, mar sin, nuair a chláraigh tú don Teastas sa Ghaeilge Ghairmiúil agus nuair a d’fhill tú ar an nGaeilge?
Neirbhíseach! Is duine cúthail mé ó nádúr agus is dócha gurb shin an fáth nár chláraigh mé ar chúrsa ar bith roimhe seo. Ach bhí sceitimíní orm freisin. Thosaigh mé ag póirseáil timpeall an tí sa tóir ar sheanleabhair scoile agus foclóirí agus chuir mé carn beag úrscéalta Gaeilge le chéile ag colbha mo leapa. Bhraith mé go raibh mé ag éirí sáite sa teanga agus bhí mé ar bís chun an ceann a bhaint den scéal.



Cad a shíl tú faoin gcúrsa, ar an iomlán?
Bhí an cúrsa go hiontach; thaitin sé go mór liom. Bhain mé an-sult as a bheith ag bualadh le mo chuid comhghleacaithe agus ag bogadh ó mhodúl go modúl den chúrsa in éineacht leo. Cuar géar foghlama a bhí ann. Cuireadh dúshlán romhainn an Ghaeilge a úsáid go hoscailte eadrainn féin agus labhairt na teanga a chleachtadh go gníomhach os ard sa rang. Déanta na fírinne, bhí an dúshlán seo rud beag scáfar ar dtús, ach de réir mar a chuaigh na laethanta thart, d’éiríomar ní ba réchúisí agus ní ba mhuiníní. Faoi dheireadh an chúrsa, bhíomar ag teacht isteach ar labhairt na Gaeilge amhail is go raibh sí á labhairt againn riamh anall!



An dóigh leat go ndearna tú mórán dul chun cinn ó leibhéal go leibhéal?
Gan dabht ar bith. D’fhoghlaim mé an t-uafás Gaeilge nua ach thug mé faoi deara gur nocht an cúrsa stór focal a bhí i mo chloigeann le tamall fada chomh maith. Cúrsa comhaimseartha spraíúil ab ea é, murab ionann is na ranganna a bhíodh agam ar scoil. Bhí bród orm nuair a chonaic mé an tslí a bhfuil rud úrnua á dhéanamh dár dteanga; teanga a bhfuil leithéidí “guthán cliste” agus “sruthú gréasáin” mar chuid di.



An raibh tú in ann na scileanna a fuair tú ón gcúrsa a chur i bhfeidhm i d’áit oibre?
Ní raibh ach deis amháin agam iad a chur i bhfeidhm ar an nguthán ach gach Aoine buailim le comhghleacaí de mo chuid i gcomhair lóin agus chun an Ghaeilge a chleachtadh. Is slí iontach í seo, dar liom, lena bhfuil foghlamtha agam a chur i bhfeidhm ar bhealach praiticiúil taitneamhach. Agus an cúrsa déanta agam anois, tá aithne agam ar roinnt comhghleacaithe atá sásta a bheith ag comhrá i nGaeilge.



An molfá do dhaoine eile tabhairt faoin TGG? Cén chomhairle a chuirfeá orthusan atá in amhras faoin gcúrsa?
Mholfainn, gan dabht. Scaoil faoi! Sin an chomhairle atá agam. Mar a luaigh mé cheana féin, féadann sé a bheith beagán scáfar mar smaoineamh tú féin a chlárú ar chúrsa Gaeilge, go háirithe mura bhfuil staidéar déanta agat ar an teanga le roinnt blianta. A luaithe agus a dhéanfaidh tú an beart, áfach, gheobhaidh tú amach go gairid go bhfuil an imní cheannann chéanna ar dhaoine eile is atá ortsa. I ngan fhios daoibh féin, beidh sibh ag baint sult as an nGaeilge a labhairt le chéile agus beidh spraoi agaibh ar an mbealach.



An bhfuil sé i gceist agat Leibhéal 4 nó tuilleadh cúrsaí a dhéanamh amach anseo?
Tá súil agam go gcuirfidh mo rannóg Leibhéal 4 den chúrsa ar fáil sa todhchaí. Toisc gur éirigh liom i mbéaltriail Leibhéal 3, beidh mé in ann tabhairt faoi Leibhéal 4 gan agallamh eile measúnaithe a dhéanamh. É sin ráite, tá mé ag brath muiníneach le tamall anuas faoi mo chumas cainte sa Ghaeilge (a bhuí leis an gcúrsa iontach) agus tá a fhios agam anois go mbeinn i bhfad níos fearr mar agallaí!




Caoimhe Madill, Oifigeach Foghlama agus Forbartha leis an ONSC



Cén fáth ar chinn sibh ar an TGG a reáchtáil san Oifig Náisiúnta um Sheirbhísí Comhroinnte?
San ONSC cuirimid seirbhísí Acmhainní Daonna, Pinsin agus Párolla ar fáil do gach ceann de na seacht roinn déag atá sa státseirbhís agus do bhreis is daichead comhlacht seirbhíse poiblí. Is trí Bhéarla agus trí Ghaeilge araon a chuirimid na seirbhísí seo ar fáil; mar sin, tá gá ann taobh istigh den eagraíocht le baill foirne atá in ann a bheith ag obair trí mheán na Gaeilge.


Reáchtálamar an Teastas sa Ghaeilge Ghairmiúil chun tacú le forbairt scileanna Gaeilge ár bhfoirne. Chuireamar dhá chúrsa ar fáil idir mí na Samhna 2018 agus mí Eanáir 2019, ceann amháin ar Leibhéal 3 agus an ceann eile ar Leibhéal 4 agus bhí an fhoireann an-sásta leo.



An ndeachaigh an cúrsa i bhfeidhm ar an bhfoireann? Cén chaoi?
Tá na daoine a rinne an cúrsa an-dearfach faoi, go háirithe faoin gcaoi inar múineadh é agus faoin gcaoi inar cuireadh lena muinín i dtaca le labhairt na Gaeilge. Thacaigh an lucht bainistíochta go mór leis an bhfoireann chun am a chur i leataobh le go mbeidís in ann freastal ar ranganna agus spreag siad iad lena gcuid scileanna Gaeilge a fhorbairt.


D’éirigh thar cionn leis an gcúrsa agus toisc go bhfuil níos mó baill foirne ar an eolas faoi anois tá spéis ag a lán daoine páirt a ghlacadh ann má reáchtálaimid arís é.



An dóigh leat go bhfuil an meon i leith na Gaeilge athraithe mórán ó thosaigh an ONSC ag reáchtáil cúrsaí de chuid an TGG?
Tá an eagraíocht an-dearfach i leith na teanga. Eagraítear “Cupán agus cúpla focal” gach Aoine ag am lóin le go bhféadann baill foirne bualadh le chéile agus dreas comhrá a dhéanamh as Gaeilge.


Tá na baill foirne a rinne an cúrsa muiníneach anois i dtaca le labhairt na Gaeilge am ar bith a bhuaileann siad lena chéile. Toisc go bhfuil taithí acu ar an nGaeilge a labhairt go hoscailte ó rinne siad an cúrsa, níl constaic ná cúthaileacht ina mbealach. Buaileann cuid acu le chéile uair sa tseachtain ar a laghad le comhrá a dhéanamh agus lena gcuid Gaeilge a chleachtadh. Tá spéis nua acu sa teanga tar éis dóibh an cúrsa a dhéanamh agus pléann siad cláir atá feicthe acu ar TG4 nó leabhair Ghaeilge atá roinnte acu lena chéile, cuir i gcás.



An bhfuil ról tábhachtach ag Acht na dTeangacha Oifigiúla sa Chomhairle?
Tá, cinnte. De bharr go gcuirimid seirbhísí ar fáil do ranna agus do chomhlachtaí seirbhíse poiblí éagsúla, tá gá againn le baill foirne atá in ann a bheith ag obair trí Ghaeilge. Tá roinnt baill foirne san eagraíocht atá ábalta é sin a dhéanamh cheana féin agus tá súil againn go mbeimid in ann an oiliúint seo a chur ar fáil arís chun cuidiú le daoine eile a gcuid scileanna Gaeilge a fhorbairt.



An bhfuil sé i gceist agaibh tuilleadh cúrsaí a reáchtáil amach anseo?
Tá súil againn tuilleadh cúrsaí a reáchtáil chun cur lena bhfuil foghlamtha ag an bhfoireann cheana féin agus chun oiliúint a chur ar fáil dóibh siúd nár thapaigh an deis roimhe seo. Tá súil againn chomh maith an oiliúint a chur ar fáil inár láithreacha réigiúnacha de réir mar a théann an t-éileamh i méid.