Nuachtlitir #47: Eanáir 2020

Deiseanna Duitse: Achoimre ar chomhairle na n-aíonna


Le linn na sraithe “Deiseanna Duitse”, a craoladh ar Facebook Live anuraidh, cuireadh agallamh ar dhaoine éagsúla atá ag obair in earnálacha ina bhfuil béim ar ardchaighdeán cruinnis. San alt seo, féachaimid ar chuid den chomhairle a bhí ag na haíonna sin dóibhsean ar spéis leo cur lena gcuid scileanna Gaeilge.


Ar an gcéad dul síos, luadh an tábhacht a bhaineann le saibhreas teanga, stór focal agus cur amach ar réimeanna teanga, go háirithe in earnáil an aistriúcháin agus earnáil na heagarthóireachta. Chuir na haíonna go léir béim ar an dua is gá a chaitheamh leis an bhfoghlaim leanúnach ach cad iad na céimeanna ba chóir a ghlacadh le barr feabhais a chur ar na gnéithe seo den teanga? Pléadh an tábhacht a bhaineann le scileanna éisteachta, léitheoireachta agus scríbhneoireachta i bhformhór na n-agallamh.


Céim amháin a bhaineann le líofacht a bhaint amach i dteanga ar bith ná cleachtadh a dhéanamh ar scileanna éisteachta agus cumarsáide agus ba é an moladh a bhí ag roinnt aíonna ná éisteacht le cláir raidió agus teilifíse chun feabhas a chur ar na scileanna seo. Mhol Fionnuala Croker, Preasoifigeach le Parlaimint na hEorpa in Éirinn, an tumoideachas go láidir, agus luaigh sí na tréimhsí a chaith sí féin ag foghlaim na Fraincise sa Fhrainc agus na Spáinnise sa Spáinn. Luaigh Susan Folan, saorateangaire, an tábhacht a bhaineann le scileanna éisteachta chomh maith agus chuir sí béim ar thábhacht scileanna éisteachta d’ateangairí, go háirithe. Dúirt sí go bhfuil an Ghaeilge beo gcathracha na tíre anois, i mBaile Átha Cliath, i mBéal Feirste agus i nGaillimh, cuir i gcás. Mar sin, níor chóir go mbeadh lagmhisneach ar dhuine mura bhfuil sé d’acmhainn aige seal a chaitheamh i gceantar Gaeltachta - tá neart deiseanna ar fáil ar fud na tíre chun feabhas a chur ar do chuid scileanna teanga.


Bhí na haíonna ar aon tuairim gur gá cleachtadh a dhéanamh ar an dá scil ghaolmhara, an léitheoireacht agus an scríbhneoireacht. Tá Aislínn McCrory, Ceann Gníomhach ar Aonad na Gaeilge in Ard-Stiúrthóireacht an Aistriúcháin sa Choimisiún Eorpach, den tuairim nach féidir Gaeilge mhaith a scríobh gan Gaeilge mhaith a léamh. Ó thaobh ábhar léitheoireachta de, moladh idir úrscéalta agus ailt acadúla sna hagallaimh, agus luaigh an léachtóir Eimear Ní Chinnéide gur fiú a bheith ag léamh ní hamháin ar mhaithe le saibhreas teanga, ach le sult a bhaint as ábhar spreagúil chomh maith.


Maidir leis an scríbhneoireacht, luaigh na haíonna an tábhacht a bhaineann le bheith ag scríobh go rialta. Moladh dúinn blaganna agus ailt a scríobh ar bhonn rialta, mar shampla. Chomh maith leis sin, thug Labhrás Ó Finneadha, aistritheoir agus Comhordaitheoir Cáilíochta in Aonad Aistriúcháin na Gaeilge i bParlaimint na hEorpa, treoir iontach cuimsitheach dóibhsean atá ag iarraidh tabhairt faoin aistriúchán mar ghairm. Is ceird é an t-aistriúchán, dar leisean, agus is “próiseas é a leanann ar aghaidh i gcónaí”. Mhínigh sé an cur chuige seo a leanas chun cabhrú le daoine a bheith ag obair as a stuaim féin. Dúirt sé gur chóir téacs measartha casta, alt nuachtáin mar shampla, a aimsiú agus dhá uair an chloig a chaitheamh á aistriú. Ba chóir teacht ar ais chuige tar éis dhá lá agus athléamh agus athstruchtúrú a dhéanamh ar an aistriúchán. Is fiú go mór ansin aiseolas a fháil ó dhuine a bhfuil Gaeilge mhaith aige nó aici, agus iarracht a dhéanamh feabhas a chur ar ghné amháin a luadh san aiseolas sin. Dúirt Ó Finneadha gur gá é seo a dhéanamh ar a laghad uair sa mhí. Is céim riachtanach é an cleachtadh leis an gceird a fhoghlaim, dar leis, agus d’oirfeadh an cur chuige seo do dhuine ar bith.


Mar a dúradh cheana, tá ardscileanna teanga thar a bheith tábhachtach in earnálacha na Gaeilge, agus is tús maith iad na moltaí thuas le feabhas a chur ar do chuid scileanna teanga. Ach cad a bhí le rá ag na haíonna maidir leis na deiseanna fostaíochta atá ar fáil do dhaoine a bhfuil ardscileanna teanga acu cheana féin? Phléigh na haíonna deiseanna fostaíochta go mion, agus chuir siad an chomhairle seo a leanas ar dhaoine atá ag tús an aistir sin.


I dtús báire, luaigh Mícheál Ó Conaire ón Roinn Cultúir, Oidhreachta agus Gaeltachta an tábhacht a bhaineann le bheith ar an eolas faoi na folúntais atá ar fáil. Fógraítear folúntais sa státseirbhís agus san Aontas Eorpach ar na suíomhanna gréasáin publicjobs.ie agus eujobs.ie, agus dúirt sé gur chóir cuntais a chruthú ar na suíomhanna seo le fógraí ríomhphoist a fháil. Ar an ábhar sin, dúirt sé gur fiú cuntais na n-institiúidí Eorpacha agus cuntas na Roinne a leanúint ar na gréasáin shóisialta freisin.


Agus gairmeacha Gaeilge á bplé, cloistear go minic faoi scrúduithe dúshlánacha EPSO, ar gá pas a fháil iontu le post buan a fháil in institiúidí an Aontais Eorpaigh, ach tá slite éagsúla leis an gcóras seo a láimhseáil, dar le Mícheál. Is fiú go mór, dar leis, cur isteach ar thréimhse oiliúna san Eoraip nó anseo in Éirinn nó ar phost sealadach le blaiseadh a fháil de shaol an aistritheora, cuir i gcás, roimh léim isteach sa chóras casta earcaíochta.


Tá buntáistí ar leith ag baint leis an gcur chuige réidh seo – luaigh Labhrás Ó Finneadha, cuir i gcás, an cúnamh luachmhar a fhaightear mar chuid de na tréimhsí oiliúna i bParlaimint na hEorpa. Chomh maith leis sin, is féidir an deis a thapú an tríú teanga a fhoghlaim mar chuid de phost sealadach san Eoraip, rud atá á dhéanamh faoi láthair ag Róisín Ní Bhaoill, profléitheoir in Oifig Foilseachán an Aontais Eorpaigh.


Ar ndóigh, tá daoine ann arbh fhearr leo slí bheatha a bhaint amach in Éirinn, agus tá Mícheál Ó Conaire an-dearfach i leith na bpost sa státseirbhís anseo. Is mór an tairbhe atá le baint as post sa státseirbhís, dar le Mícheál, agus luaigh sé go bhfuil poist ar fáil fud fad na tíre, ní i mBaile Átha Cliath amháin.


Níl san alt seo ach blaiseadh beag den mhéid a pléadh sa tsraith “Deiseanna Duitse”, ach tá na hagallaimh iomlána ar fáil ar chainéal YouTube agus ar leathanach Facebook Ghaelchultúir. Beidh focail spreagúla na n-aíonna ina gcabhair do dhuine ar bith atá ag smaoineamh ar ghairm sa Ghaeilge, agus tá buíochas mór ag dul do na haíonna ar fad as a gcuid saineolais a roinnt linn.