Tá bláthanna fiáine le feiceáil ar fud na hÉireann – ar thaobh an bhóthair, ar fud páirceanna, ag fás i ngairdíní agus feadh chosáin na tuaithe. Cuireann siad dath agus áilleacht leis an tírdhreach, ach tá rud éigin níos doimhne fós ag baint lena n-ainmneacha Gaeilge.

Is minic a bhíonn scéal mar bhunús ag gach ainm: giota seanchais, creideamh seanbhunaithe, nó léargas ar an gcaoi ar thuig ár sinsir an domhan thar timpeall orthu.

Seo thíos an Ghaeilge ar roinnt bláthanna fiáine agus plandaí aitheanta agus an t-eolas a nochtaítear sna hainmneacha sin:

Nóinín

Daisy

Lus an Chromchinn

Daffodil

Seamair

Clover

Lus na mBan Sí / Méirín Púca

Foxglove

Cloigín Gorm

Bluebell

Lus na Gréine

Sunflower

Feochadán

Thistle

Sabhaircín

Primrose

Préachán

Crow

Bainne Bó Bleachtáin

Cowslip

Tá cuid de na hainmneacha breá simplí agus soiléir. Déanann an t-ainm cloigín gorm, mar shampla, cur síos beacht ar chuma an bhlátha – clog beag gorm! Agus déanann lus an chromchinn tagairt don lúb atá ar cheann an bhlátha.

Tá ainmneacha eile ann a bhfuil ceangal láidir acu leis an mbéaloideas. Déanann lus na mban sí agus méirín púca – leaganacha eile den bhláth lus mór - tagairt do shaol na sí agus don phúca, neacha cáiliúla i mbéaloideas na hÉireann. Léiríonn ainmneacha mar seo an dlúthbhaint a bhí ag an dúlra, an tsamhlaíocht agus an saol osnádúrtha lena chéile i dtraidisiún na hÉireann.

Léiríonn an bainne bó bleachtáin, ar an lámh eile, saibhreas de shórt eile – saibhreas atá fréamhaithe i saol na tuaithe agus i dtraidisiúin feirmeoireachta seachas sa saol osnádúrtha. Tugann na hainmneacha seo léargas beag dúinn ar an tuiscint a bhí ag daoine ar an saol fadó.

Leis sin, an chéad uair eile a fheicfidh tú bláth fiáin ar thaobh an bhóthair nó ar chosán faoin tuath, féach níos géire air. Seans go bhfuil ainm gleoite Gaeilge air – agus scéal beag taobh thiar de freisin.

Ar mhaith leat tuilleadh mar seo a fhoghlaim? Cuireann Gaelchultúr réimse leathan cúrsaí Gaeilge ar fáil do dhaoine fásta ag gach leibhéal, ó bhonnleibhéal go hardleibhéal. Chomh maith leis sin, tá cúrsaí béaloidis ar fáil dóibh siúd ar mhaith leo staidéar níos doimhne a dhéanamh ar scéalta agus traidisiúin na hÉireann agus ar an gcaoi a bhfuil siad tar éis dul i bhfeidhm ar chultúr na hÉireann.

Lean muid ar na meáin shóisialta le leideanna rialta a fháil faoi conas níos mó Gaeilge a úsáid i do shaol laethúil!